EğitimNedir?

Halifelik Nedir ? Halifeler Kimdir?

halife nedir

Halifelik Nedir ? Tarih boyunca Halife olan kişiler kimdir? Türklere halifelik ne zaman gelmiştir bu yazımızda bunları değineceğiz dinimizde peygamberliğin bir emaneti olmasına karşın halifelik çok kutsal bir görev olduğu için ülkeler bunları elinde tutarak güç ve din yaymasını sağlamak istemektedir. O halde yazımıza geçelim.

Bir kimsenin yerine geçerek vekili, halefi olmak. Müslümanlıkta halifelik, devleti yönetim makamı, halife de devlet başkanı olarak bu makama geçen kimsedir. Halkın yaptığı seçim sonucu biat edilen (onaylanan, sadakat ve itâat yemini verilen) halife ise hilâfet-i kamile (eksiksiz hilâfet), halkın isteğine aykırı olarak ve zorla elde edilen devlet başkanlığına da hilâfet-i suriyye (şekli hilâfet) adı verilmiştir. Bu ikinci durum “görünüşte hilâfet” sayılmakta, aslında saltanat olarak kabul edilmektedir. İslâm dininin kurallarına göre Emevi ve Abbasi halifeliği de “şekli halifelik” olarak sayılmaktadır.

İlk Halife Kimdir? İlk Halifeler

Hz. Muhammed’in ölümü üzerine (632) Ebu Bekir’in ilk halifeliğe seçilmesi, Peygamberin damadı ve amca oğlu olan Ali’yi sevenleri memnun etmemiştir. Hz. Ebu Bekir’in iki yıllık halifelik döneminden sonra ölmesi üzerine, halifeliğe adaletiyle tanınan Ömer, daha sonra da Emevi kabilesinden Osman seçildiler.

Osmân’ın sorumlu görevlere Emevileri ataması, Haşimilerle Emevilerin arasıni açtı. Emevi kabilesine mensup yöneticilerin sorumsuzca davranışları sonunda Osman’a başkaldıran ihtilâlciler onu şehit ederek yerine Ali’nin seçilmesini sağladılar. Hz. Muhammed’in “Ben bilimin şehriyim, Ali de kapısıdır” sözleriyle büyük değer verdiği Ali, hak ve adâlet ilkelerine bağlı, âmme hukukunu “Allah hakkı” olarak niteleyen bir yöneticiydi. Ne var ki, hissilik tutkusu Talha ile Zebeyr’i ve Hz. Ayşe’yi Halife Ali yönetimine baş kaldırmaya sevkedince, Şam valisi Muaviye de bu fırsattan yararlanmak amacıyla ortaya çıkmıştır. Hz. Ayşe ile yapılan Cemel savaşını zaferle sonuçlandıran Hz. Ali, üç ay süren Siffin savaşında Muâviye’nin yakınlarından Amr’ubu’ul-As’ın hakemlik kararıyla halifelikten düşürüldü. Bu durum daha da büyük karışıklıklara yol açmıştı. Halkın bir bölüğü Hz. Ali’ye olan inanç ve güvenlerini tazelediler. Her zaman kendisiyle birlikte olacaklarını “şia” (taraftar)lıktan vazgeçmeyeceklerini bildirdiler. Bir diğer Müslüman bölük (hariciler) de Muâviye’nin hilesine kapıldığı gerekçesiyle Hz. Ali’ye karşı güvenleri kalmadığını belirterek Irak’a yerleşti. Muâviye, devlet yönetimini ele geçirmiş, halife olarak Şam sarayında saltanatini ilân etmişti. Önce bir hârici tarafından Hz. Ali (661) Küfe’deki Şam valisi böylece mutlak ve tek güç olarak saltanatın sağlamıştı. Oğlı Yezid’i yerine veliaht ilân ederek Muhammed’in koyduğu demokratı secim esaslarını hiçe saydı ve hilâfet yönetimini babadan oğula geçen bir imtiyaz rejimi durumuna getirdi.

Hz. Muhammed’in bu anlayış ve düşüncesine aykırı bir tutum sahibi olmakla birlikte, güçlü bir devlet ada mi nitelikleri taşıyan eski vahiy kâtiplerinden Muâviye ölünce yerine oğlu Yezid geçti. Yezid, daha sonra Hz. Ali’nin oğlu Hüseyin’in öldürülmesine sebep olarak (Kerbelâ vakası) saltanatını güven altına aldı. 89 yıl hüküm süren Emevi hânedânından 14 halifenin saltanat sürdüğü bu dönemde, sınırlar batıda İspanya’ya, doğuda Orta Asya içlerine, kuzeyde Doğu Anadolu’ya kadar uzamıştır.

Halifelik Osmanlı Devletine Geçiyor

son halife abdulmecid 1
Son Halife Abdülmecid.

749’da, babası Emeviler tarafından öldürülmüş olan Ebu Muslim Horasani’nin önderlik ettiği bir baş kaldırma sonucu çıkan savaşta, Emevi orduları yenik düştü. Ebu’l-Abbâs Abdullah Küfe’de halife ilân edildi (750). Hâkimiyetleri 1258 yılına kadar süren Hz. Muhammed’in amcası Abbâs’ın soyundan gelen Abbasilerden 37 halife işbaşına geçmiştir. Abbasilerin son halifesi el-Müsta’sım Billah döneminde Moğol imparatoru Hülâgu, Bağdat’ı alınca, Halifeyi öldürttüğü halde mukaddes emânetlere sahip çıkmamıştı. Bu olaydan bir iki yıl sonra emanetlerle birlikte Mısır’a kaçan Ebul-Kasım Ahmed, orada egemenlik kuran Türk kölemenlerinin meliki Zâhir Baybars’tan saygı gördü ve kendisi Halife itibâr edildi. Daha sonra gelen 13 halife, Yavuz Sultan Selim Mısır’ı alıncaya kadar (1517) orada hükümetin yardımlarıyla ayakta durabilen sembolik bir kurumun temsilcisi olarak kaldılar. Yavuz Sultan Selim’in Mısır’ı, imparatorluk sınırları içine almasıyla, Halifelik Osmanlılara geçmiş oldu.

Ayrıca Hac nedir? yazımızı okuyarak hac hakkında detaylı bilgiler elde edebilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

telefona kaydetme isimleri güvenilir takipçi satın almapp büyütmeipr5keko sözlerikabak yemeğinin yanına ne gider .