Darphane Nedir? | Sesimol.net

Ne olacak, söyle gitsin?  

#sesimol

Eğitim

Darphane Nedir?

Para (sikke) basılan yerlere verilen ada Darphane denir. Peki daprhane nedir, darphane demektir? Osmanlı İmparatorluğu devrinde ilk darphane İstanbul’da bulunuyor, adına Merkez Darphane deniliyordu. İstanbul dışında, bazı illerde de darphane açılması için izin çıkmıştı. Elde bulunan belgelere göre orduyla birlikte gezen darphaneler olduğu gibi, illerde açılanların en ünlüleri Mısır’da Kahire, Anadolu’da Diyarbakır, Gümüşhane, Rumeli’de Novaborda ve Sidre darphaneleriydi. Her (darp) para basma kurumunun, bulunduğu ile göre gösterdiği özellikleri belirten yasaları vardı. Bunlar bir iç yönetmelik niteliğindeydi.

Devlet, para bakımından bir kargaşa içine girince ve devlet giderleri yükselince taşradaki darphanelerin denetiminin zorlaşacağı düşüncesiyle bunlar kapatıldı (XVII. yüzyıl). Bu sebeple Istanbul darphanesi önem kazandı.

Istanbul’un alınmasından sonra ilk darphane Irgat pazarında kurulmuştu (Çorlulu Ali Paşa medresesinin bulunduğu yer). Bir süre sonra darphane Beyazıt’ta Koska’ya taşınmıştır (1577). Simkeşhane adi verilen bina. da 89 yıl faaliyette bulunan kurum, Ahmet II. devrinde Valide Emetullah Sultan tarafından yaptırılmış olan Valide hanı adı verilen burada çalışmalarını sürdürmüş, 1665 yılında daha güvenli bir yere taşınması gerektiğinden, Yeni Saray surları içine taşınmıştı. Burada özel olarak yapılan binasında cumhuriyetten sonra da Dismalanni sürdüren darphane son zamanlarda Yildiz Balmumcu’da yeniden yapılan modern binasına geçmiştir.

Osmanlıda Darphane

Osmanlılarda darphaneler, Darp. hane Emini tarafından yönetilirken sonraları Defterdarlığa bağlanmıştı (XVII. yüzyıl). Kuruluşun esaslarına göre, Darphane Eminlerinin atanmaları defterdarlara bırakılmış ve Divane Hümayun içinden seçilmeleri esasına bağlanmıştır. Eminlik bir yıllık süreele görülürdü. Süresi, şevval ayında yapılması gelenek haline getirilen atamalardan başlamak üzere ertesi yıl şevvaline kadardı. Ertesi yıl eminlik, maliye kalemlerinde görevli bulunan birine verilir, eski emin de eski görevine dönerdi. Darphane hesapları başmuhasebe tarafından denetlenir, günlük işler “yevmiye defterleri’ne kayıtlanırdı.

Osmanlı’da bir darphane.

Darphanenin önemli memurluklarından biri sahip-ayar memuruydu ve bunlar kurumun en eski ustalarının arasından seçilirdi.

Darphane XVIII. yüzyılda daha büyük önem kazanmış, imparatorluğun para biriktirdiği bir banka niteliğine bürünmüştü.

Darphanenin Görevleri Nelerdir

Darphanenin para basmaktan başka, saray ve devlet nişanlarını hazırlamak, altın, gümüş ve çeşitli maden işlerini yapmak gibi değişik görevleri de vardı. Darphanenin maden ihtiyaçları çeşitli maden kaynaklarından devlet denetiminde çıkarılan madenlerle karşılanırdı. 1835 yılında ülkenin mali durumundaki bozukluk 50nucu olarak, Darphane Nazırlığı, Maliye Hazinesiyle birleştirilmiş ve bu teşkilata “Darphane-i Âmire Defterdarlığı” ünvanı verilmiştir. Ancak yarar sağlamayan bu değişiklikten sonra eskiye dönülmüs ve darphane yeniden bağımsızlığına kavuşturulmuş tur (1838). Mahmut ll. devrinde darp hane binalarında veni onarımlar yapılmış ve yeni makineler getir Tek verimin çoğaltılmasına çalışılmıştır.

Darphane, para bastığı gibi, piyasada elden ele geçerken silinmiş, bozulmuş paraları(akçe) toplama yetkisine de sahipti. Darphane, daha sonraları, Tanzimattan sonra bir müdürlük halinde Maliye Nazırlığına bağlanmıştır.

Darphaneye 1882’de yeni bir düzen verilmiş, para basımı yeni esaslara bağlanmıştır. Çekiçle ve döğme usuller ile para hazırlanırken (1841), 1 yıl sonra balansiye, yani sarkaç usulüyle basılmaya başlanmış (1842), 1853’te pres yöntemiyle, 1911’deyse makine presi yöntemi uygulanmaya başlanmıştır.Bugün darphane, para basımı konusunda en ileri makine ve araçlarla donatılmıştır.




İlgili Yazılar
Eğitim

2020 Eskişehir Anadolu Üniversitesi Taban Puanları, Başarı Sıralaması

EdebiyatEğitim

Sık Yapılan Yazım Yanlışları

Eğitim

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Taban Puanı, Başarı Sıralaması

EğitimTarih

Köy Enstitüleri

Haber bültenimize kayıt olabilirsiniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir